Akkerbouwers aan de Hoofdweg op Texel kunnen dit teeltseizoen voor het eerst zelfvoorzienend zijn in hun eigen zoetwatervoorziening voor een groot aantal percelen. Binnen het project Zoete Toekomst Texel is afgelopen winter ruim 32.000 m³ zoetwater opgeslagen in een ondergrondse waterberging. Dat is een record en voldoende om dit seizoen 18.000 m³ water beschikbaar te stellen voor irrigatie.
Voor boeren op Texel is zoetwater geen vanzelfsprekendheid. Omdat er geen natuurlijke rivieren of kanalen zijn en het grondwater zout is, is het eiland afhankelijk van regenwater terwijl droogteperioden toenemen. ‘Binnen Zoete Toekomst Texel is de afgelopen vier jaar onderzocht, getest en gewerkt aan een praktische oplossing: het opvangen van overtollig regen- en drainagewater in natte periodes, het zuiveren ervan en het opslaan in de ondergrond. In droge periodes kan dit water weer worden teruggewonnen en gebruikt voor de gewassen’, zegt projectleider Hans Merton.
Recordopbrengst in zoetwater
Tussen september 2025 en april 2026 is aan de Hoofdweg ruim 32.000 m³ water opgeslagen. Merton: ‘We hebben dit jaar 60% meer water opgevangen dan in voorgaande jaren. De verbeterde zuivering zorgde ervoor dat de installatie stabiel draaide en dat het water aan de kwaliteitseisen voldeed. In overleg met de leden van de Zoetwatercoöperatie Hoofdweg is besloten om dit teeltseizoen 18.000 m³ water in te zetten voor irrigatie.’ Het water wordt hergebruikt op ongeveer 30 hectare landbouwgrond. Een deel gaat naar pootgoed met druppelirrigatie, een ander deel naar andere teelten en irrigatietechnieken. Gemiddeld komt ongeveer 60 millimeter water per hectare beschikbaar. Voor akkerbouwers betekent dit meer zekerheid in de teelt, minder afhankelijkheid van weersomstandigheden en een betere uitgangspositie in droge perioden.
Nieuwe kansen voor landbouw
De resultaten op Texel laten zien dat ondergrondse waterberging boeren perspectief kan bieden in gebieden waar zoetwater schaars is. Akkerbouwer en melkveehouder Mark Slot is een van de deelnemers: ‘Door water op te slaan wanneer het beschikbaar is, heb ik in droge perioden beschikking over zoet water om mijn gewassen op het juiste moment van water te voorzien. Daardoor kan ik mijn percelen beter benutten, het verhoogt de opbrengsten en ben ik beter weerbaar tegen droogte en verzilting.’ De samenwerking in een zoetwatercoöperatie acht hij belangrijk. Slot: ‘We maken samen afspraken over beheer, kosten en waterverdeling. Daarmee ontstaat een praktisch model waarin we gezamenlijk investeren in onze eigen zoetwatervoorziening.’ Zo investeerden de drie deelnemende akkerbouwers gezamenlijk in een zelfrijdende beregeningsboom. ‘Om voldoende aanvoer te creëren, hebben we een deel van een sloot tijdelijk afgedamd en gevuld met water uit de zoetwaterbel. Die sloot dient als buffer voor de beregeningsboom’, vertelt Slot.
Zoete Toekomst Texel onderzoekt hoe ondergrondse opslag van gezuiverd drainagewater kan bijdragen aan voldoende zoetwater voor de landbouw op Texel. Het project is gericht op het ontwikkelen van praktische oplossingen voor akkerbouwers in gebieden met droogte en verzilting. Binnen het project werken lokale agrariërs samen met onder andere Acacia Water, LTO Noord en andere projectpartners als Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), de gemeente Texel, de Stichting Zoete Toekomst Texel en de provincie Noord-Holland. ‘Zoete Toekomst Texel laat zien dat innovatieve wateropslag niet alleen een technisch vraagstuk is, maar vooral ook een kans voor de landbouwpraktijk’, stelt projectleider Hans Merton. ‘De stap van experiment naar toepassing aan de Hoofdweg markeert een belangrijke fase in het project en biedt waardevolle lessen voor andere kustgebieden in Nederland.’
